Aylık bütçeni hesaplamak için eline geçen net geliri üçe böl: yüzde 50’si zorunlu giderlere (ihtiyaçlar), yüzde 30’u keyfi harcamalara (istekler), yüzde 20’si birikim ve borç ödemesine. 45.000 TL net gelirde bu, 22.500 TL ihtiyaçlar, 13.500 TL istekler ve 9.000 TL birikim demektir.
Ardından geçen ayın gerçek giderlerini bu üç kaleme yaz ve hedefle karşılaştır. Neredeyse kimse ilk denemede tam 50/30/20 çıkmaz; önemli olan hangi kalemin şiştiğini görmek. Yukarıdaki araç bu iki adımı senin yerine yapar.
Bütçe hesaplama aracı nasıl çalışır?
- Net gelirini yaz. Brüt maaş değil, eline geçen tutar. Gelirin aydan aya değişiyorsa en düşük ayını temel al. Araç 50/30/20 dağılımını TL olarak hemen gösterir.
- İstersen giderlerini ekle. Kira, faturalar, market, ulaşım ve kredi asgari ödemeleri zorunlu; dışarıda yemek, abonelikler ve diğer keyfi harcamalar istek sayılır.
- Sonucu oku. Gelirden giderler düşülür; kalan tutar birikim ve ek borç ödemesi payındır. Araç her kalemi hedefle yan yana gösterir, birikim oranını hesaplar ve kısa bir değerlendirme yazar.
Zorunlu giderlerin gelirin yarısını aşıyorsa araç hedefi uyarlar: yüzde 60’a kadar 60/25/15, daha fazlasında 65/25/10. Keyfi harcamalar hedefi aşıyorsa en büyük keyfi kalemini ve onu yarıya indirmenin ayda ne kazandıracağını söyler. Hesaplama tamamen tarayıcında yapılır; girdiğin rakamlar hiçbir yere gönderilmez, kaydedilmez.
Örnek: 45.000 TL net gelirle bütçe hesaplama
Büyük şehirde tek başına yaşayan ve ayda 45.000 TL net kazanan birini düşün. Geçen ayın giderleri şöyle (araçtaki “45.000 TL örneğiyle doldur” düğmesi aynı rakamları getirir):
| Gider | Tür | Tutar |
|---|---|---|
| Kira | Zorunlu | 18.100 TL |
| Faturalar | Zorunlu | 2.800 TL |
| Market | Zorunlu | 5.000 TL |
| Ulaşım | Zorunlu | 1.100 TL |
| Dışarıda yemek ve sipariş | Keyfi | 4.800 TL |
| Abonelikler | Keyfi | 900 TL |
| Diğer keyfi harcamalar | Keyfi | 4.300 TL |
| Toplam gider / kalan | 37.000 / 8.000 TL | |
| Kalem | 50/30/20 hedefi | Gerçek | 60/25/15 hedefi |
|---|---|---|---|
| İhtiyaçlar | 22.500 TL | 27.000 TL (%60) | 27.000 TL |
| İstekler | 13.500 TL | 10.000 TL (%22,2) | 11.250 TL |
| Birikim | 9.000 TL | 8.000 TL (%17,8) | 6.750 TL |
Tablonun söylediği net: sorun keyfi harcamalar değil, kira. Kira tek başına gelirin yüzde 40,2’si, zorunlu giderlerin toplamı yüzde 60. Bu durumda yüzde 50’yi kovalamak gerçekçi değil; araç hedefi 60/25/15 olarak uyarlar. Kalan 8.000 TL maaş günü ayrılırsa birikim oranı yüzde 17,8 olur ve uyarlanmış yüzde 15 hedefinin üstünde kalır.
Kira yüksekse 50/30/20 nasıl uyarlanır?
Türkiye’de büyük şehirlerde kira çoğu maaşın yüzde 40’ını, kimi zaman yarısını aşıyor. O zaman yüzde 50 zorunlu gider hedefi matematiksel olarak tutmaz. Bu, kuralın sana uymadığı anlamına gelmez; sabit giderlerinin kısıtlayıcı unsur olduğu anlamına gelir.
Zorunlu giderler yüzde 50’yi aştığında üç büyük kaldıraç vardır: konut maliyetini düşürmek, ulaşım maliyetini düşürmek, geliri artırmak. Kahveyi kısmak yapısal bir açığı kapatmaz. Bu yıl üçü de mümkün değilse hedefi uyarla:
- Zorunlu giderler yüzde 50–60 arasındaysa: 60/25/15.
- Zorunlu giderler yüzde 60’ın üstündeyse: 65/25/10.
- Her durumda birikim payını sıfıra indirme. Tutturabildiğin 65/25/10, tutturamadığın 50/30/20’den iyidir.
Market, araba, telefon ve abonelik gibi sınıflandırması zor kalemlerin nereye yazılacağını aylık bütçe nasıl hesaplanır rehberinde adım adım anlattık.
Hesapladıktan sonra: bütçeyi ay boyunca tutmak
Hesap bir kez yapılır; zor olan, ay boyunca her harcamayı izlemek. İki yolun var:
- Tabloyla: ücretsiz gelir gider tablosu şablonunu (Excel) indir, ay başında hedeflerini yaz ve harcamaları ekle.
- Uygulamayla: Kişisel Muhasebe AI’da (iOS ve Android) fişin fotoğrafını çek ya da harcamayı sesle söyle; tutar, tarih ve kategori yapay zekâ tarafından kaydedilir. Kategori başına bütçe limiti koyarsın, kira ve fatura gibi düzenli giderler planlı işlem olarak her ay kendiliğinden girer. Birikim hedefleri, borç takibi ve PDF banka ekstresi içe aktarma da var. Ayrıntılar bütçe uygulaması sayfasında.
Sık sorulan sorular
Aylık bütçe nasıl hesaplanır?
Net gelirini üçe böl: yüzde 50 zorunlu giderler, yüzde 30 keyfi harcamalar, yüzde 20 birikim ve borç ödemesi. Sonra geçen ayın gerçek giderlerini bu üç kaleme yazıp hedefle karşılaştır; aradaki fark neyi değiştirmen gerektiğini gösterir.
50/30/20 kuralı nasıl hesaplanır?
Net gelirini 0,50, 0,30 ve 0,20 ile çarp. 30.000 TL gelirde bu 15.000 TL ihtiyaçlar, 9.000 TL istekler ve 6.000 TL birikim eder; 45.000 TL gelirde 22.500, 13.500 ve 9.000 TL.
Aylık ev giderleri nasıl hesaplanır?
Kira ya da konut kredisi, aidat, faturalar (elektrik, su, doğalgaz, internet), market ve ulaşımı topla; bunlar zorunlu giderlerdir. Toplamı net gelirine böl. Oran yüzde 50 ya da altındaysa 50/30/20 tutar; yüzde 50 ile 60 arasındaysa 60/25/15, daha yüksekse 65/25/10 gerçekçi hedeftir.
Kira gelirimin yarısını yiyorsa ne yapmalıyım?
Bu durumda yüzde 50 zorunlu gider hedefi tutmaz. Asıl kaldıraçlar konut maliyetini düşürmek, ulaşım maliyetini düşürmek ve geliri artırmak; küçük harcamaları kısmak bu açığı kapatmaz. Bunlar bu yıl mümkün değilse hedefi 65/25/10 olarak uyarla ve birikim payını sıfıra indirme.
Kredi taksitleri hangi kaleme yazılır?
Taksitin asgari kısmı zorunlu giderdir. Asgarinin üstünde ödediğin kısım ise birikim ve borç ödemesi payına girer, çünkü bir tercihtir ve durumunu iyileştirir.
Girdiğim rakamlar bir yere kaydediliyor mu?
Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcında yapılır; gelir ve gider rakamların hiçbir sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığında silinir.