Bütçe planlama, finansal özgürlüğe giden yolun ilk adımıdır. Ama çoğu kişi nereden başlayacağını bilmez. Bu rehberde, dünyaca ünlü 50/30/20 kuralı başta olmak üzere etkili bütçe yöntemlerini öğreneceksiniz.
50/30/20 Kuralı Nedir?
ABD'li senatör Elizabeth Warren tarafından popülerleştirilen bu kural, gelirinizi üç ana kategoriye ayırmanızı önerir:
- %50 - İhtiyaçlar: Kira, faturalar, market, ulaşım, sigorta
- %30 - İstekler: Eğlence, yemek, alışveriş, hobi
- %20 - Tasarruf: Birikim, yatırım, borç ödeme
Örnek: 30.000 TL Maaş
- İhtiyaçlar: 15.000 TL
- İstekler: 9.000 TL
- Tasarruf: 6.000 TL
Türkiye Şartlarına Uyarlama: 60/20/20
Türkiye'de yaşam maliyetleri göz önüne alındığında, bazı uzmanlar şu oranları önerir:
- %60 - İhtiyaçlar: Yüksek kira ve gıda maliyetleri nedeniyle
- %20 - İstekler: Daha kontrollü harcama
- %20 - Tasarruf: Enflasyona karşı koruma
Bütçe Planlama Adımları
1. Aylık Gelirinizi Hesaplayın
Maaş + ek gelirler + yan gelirler toplamını çıkarın. Net tutarı kullanın.
2. Sabit Giderlerinizi Listeleyin
Her ay değişmeyen harcamalar:
- Kira veya mortgage
- Elektrik, su, doğalgaz
- İnternet, telefon
- Sigorta primleri
- Kredi ödemeleri
3. Değişken Giderlerinizi Tahmin Edin
Geçmiş 3 aya bakarak ortalama çıkarın:
- Market ve gıda
- Ulaşım (benzin, toplu taşıma)
- Sağlık harcamaları
- Eğlence ve dışarıda yemek
4. Tasarruf Hedefi Koyun
Ayda minimum %10 tasarruf hedefleyin. İdeal %20'dir.
5. Bütçeyi Takip Edin
Bütçe takip uygulaması kullanmak süreci kolaylaştırır. Kişisel Muhasebe AI ile kategorilere göre limitleri belirleyebilir, aşım durumunda bildirim alabilirsiniz.
Diğer Bütçe Yöntemleri
Zarf Yöntemi
Her kategori için ayrı zarfa nakit koyarsınız. Zarf bitince o kategoride harcama yapmazsınız. Dijital versiyonu uygulamalarla yapılabilir.
Sıfır Tabanlı Bütçe
Gelir - Gider = 0 olana kadar her kuruşa görev verirsiniz. Hiçbir para "boşta" kalmaz.
80/20 Basit Yöntemi
Önce %20'yi biriktirin, geri kalan %80 ile yaşayın. Detaya girmeyi sevmeyenler için idealdir.
Bütçe Planlama Hataları
- ❌ Gerçekçi olmayan hedefler koymak
- ❌ Acil durum fonunu unutmak
- ❌ Küçük harcamaları yok saymak
- ❌ Eğlenceyi tamamen kesmek (sürdürülemez)
- ❌ Düzenli takip yapmamak
Kişisel Muhasebe AI ile Bütçe Planlama
Uygulamamız ile bütçe planlama sürecinizi otomatikleştirebilirsiniz:
- Kategori bazlı bütçe limitleri belirleyin
- Limit aşımında anında bildirim alın
- Aylık raporlarla ilerlemenizi görün
- AI koçunuzdan tasarruf önerileri alın
Sonuç
Kişisel bütçe yapmak zor değil, sadece düzen gerektirir. 50/30/20 kuralı ile başlayın, kendi şartlarınıza göre uyarlayın. Önemli olan başlamak ve tutarlı olmaktır!